συμφωνικό ποίημα

Συμφωνική σύνθεση που συνδέεται με ένα εξωμουσικό πρόγραμμα. Πρέπει να υποθέσουμε πως ο προγραμματισμός της μουσικής δημιουργίας έχει πολύ παλιά καταγωγή και μάλιστα ότι αρχικά η μουσική είχε σχεδόν αποκλειστικά προγραμματική αξία. Είναι φανερό, ανάλογα με την περίοδο που εξετάζεται, ότι το πρόγραμμα αυτό επηρέαζε τη μορφή: ο προγραμματισμός των «μαχών» του 16ου ήταν πολύ διαφορετικός από τον προγραμματισμό των «Εποχών» του Βιβάλντι ή της «Συμφωνίας αριθ. 6», της λεγόμενης «Ποιμενικής» του Μπετόβεν. Εδώ το πρόγραμμα δεν καθορίζει πραγματικά τη μορφή· συχνά μάλιστα είναι κάτι που εμποδίζει την κριτική κατανόηση του έργου. Ιστορικά, μπορούμε να μιλήσουμε για σ. π., όταν το «πρόγραμμα» παίρνει αξία που προσδιορίζει κατά απόλυτο τρόπο τη μορφική διατύπωση. Ο Μπερλιόζ ήταν ο πρώτος νεότερος συνθέτης σ. π. - μουσικών κομματιών δηλαδή που, αν και ονομάζονται συμφωνίες, διαπλάθονται σύμφωνα μ’ ένα προκαθορισμένο πρόγραμμα και απομακρύνονται από τα καθιερωμένα μορφικά σχήματα (ας σκεφτούμε, π.χ., τη «Φανταστική Συμφωνία»). Στον Μπερλιόζ παρουσιάστηκε ένα από τα πρώτα συμπτώματα του ανικανοποίητου από το «κλασικό»: συμπτώματα που συνοδεύτηκαν από περισσότερα αποδεικτικά στοιχεία, όπως –περισσότερο από όλα– από τις συμφωνίες «Δάντης» και «Φάουστ» του Λιστ με ευρύτερες λογοτεχνικές προεκτάσεις. Με αυτό το είδος συνθέσεων ασχολήθηκαν μουσικοί όπως ο Φρανκ, ο Σμέτανα (που συνδύασε τις προγραμματικές αυτές απαιτήσεις με μια χαριτωμένη μορφή λαϊκού έπους), ο Μουσόργκσκι, ο Γκριγκ, ο Σιμπέλιους και ιδιαίτερα ο Ρίχαρντ Στράους, που χρησιμοποίησε τη βαγκνερική αρμονία με τολμηρά και ανακαινιστικά στοιχεία. Στο είδος του σ. π. μπορούν να περιληφθούν και μερικές λαμπρές συνθέσεις του Ντεμπισί («Η θάλασσα», «Εικόνες», «Νυκτερινά») που απέδωσαν ορισμένες εικόνες με μια χρησιμοποίηση του ηχοχρώματος με τρόπο που όχι λαθεμένα ονομάστηκε εμπρεσιονιστικός. Με τον Σένμπεργκ το σ. π. μπήκε στη νεότερη μουσική για να τονίσει μια κατάσταση διανοητικής και ηθικής αγανάκτησης που δεν μπορούσε να κατευνάσει η εκλογή του ενός ή του άλλου μουσικού είδους. Ως τομέας ενδιαφερόντων καλλιτεχνικών επιδιώξεων, το συμφωνικό ποίημα χρησιμοποιήθηκε από τους Σκριάμπιν, Ντικά, Μπλοκ, Ρεσπίγκι κ.ά. Στην Ελλάδα το σ. π. χρησιμοποιήθηκε ως μια ακόμα εκδήλωση της μουσικής και ιδεολογικής τοποθέτησης συνθετών όπως οι Μ. Καλομοίρης («Μηνάς ο Ρέμπελος»), Μ. Βάρβογλης («Το Πανηγύρι»), Γ. Σκλάβος («Αετός»), Σ. Μιχαηλίδης («Η Ζωή εν τάφω»), I.A. Παπαϊωάννου («Βασίλης Αρβανίτης»), Γιάννης Χρήστου («Φοίνιξ») κ.ά. Γενικά το σ.π. κινείται μέσα στα πλαίσια της κλασικής αντίληψης της μουσικής, δεν απολείπουν όμως και οι πειραματισμοί στο χώρο της μοντέρνας τέχνης.

Dictionary of Greek. 2013.

Look at other dictionaries:

  • Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής — Επίσημη ονομασία: Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής Συντομευμένη ονομασία: ΗΠΑ (USA) Έκταση: 9.629.091 τ. χλμ Πληθυσμός: 278.058.881 κάτ. (2001) Πρωτεύουσα: Ουάσινγκτον (6.068.996 κάτ. το 2002)Κράτος της Βόρειας Αμερικής. Συνορεύει στα Β με τον… …   Dictionary of Greek

  • κίνα — Επίσημη ονομασία: Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας Έκταση: 9.596.960 τ. χλμ. Πληθυσμός: 1.284.303.705 κάτ. (2002) Πρωτεύουσα: Πεκίνο ή Μπεϊτζίνγκ (6.619.000 κάτ. το 2003)Κράτος της ανατολικής Ασίας. Συνορεύει στα Β με τη Μογγολία και τη Ρωσία, στα ΒΑ… …   Dictionary of Greek

  • Μπλοχ, Έρνεστ — (Ernest Bloch, Γενεύη 1888 – Πόρτλαντ ΗΠΑ 1959). Ελβετός συνθέτης, εβραϊκής καταγωγής. Άρχισε να συνθέτει από νεαρός και σε ηλικία δεκαπέντε ετών έγραψε μια Συμφωνία της Ανατολής. Τα σπουδαιότερα έργα της νεανικής του περιόδου είναι το συμφωνικό… …   Dictionary of Greek

  • συμφωνικός — ή, ό / συμφωνικός, ή, όν, ΝΑ [σύμφωνος / συμφωνία] αυτός που ανήκει ή αναφέρεται στη μουσική συμφωνία νεοελλ. 1. γραμμ. αυτός που ανήκει ή αναφέρεται στα σύμφωνα («συμφωνικό σύμπλεγμα») 2. φρ. α) «συμφωνική μουσική» μουσ. κάθε μουσική σύνθεση που …   Dictionary of Greek

  • Καλομοίρης, Μανόλης — (Σμύρνη 1883 – Αθήνα 1962).Συνθέτης, μουσικοπαιδαγωγός και μουσικοκριτικός. Σπούδασε αρχικά στην Αθήνα με τον Τιμόθεο Ξανθόπουλο και στην Kωνσταvτιvoύπoλη με τη Σοφία Σπανούδη. Ωστόσο, συστηματικές σπουδές στο πιάνο και στη σύνθεση έκανε στο… …   Dictionary of Greek

  • Προμηθέας — Πρόσωπο της ελληνικής μυθολογίας, που καθιερώθηκε και στη θρησκευτική λατρεία. Η αθηναϊκή εορτή, τα Προμήθεια, θύμιζαν στους ανθρώπους την αρπαγή της φωτιάς από τον Π., ναός του οποίου υπήρχε κοντά στην Ακαδήμεια και τάφος του στον Οπούντα και… …   Dictionary of Greek

  • βιόλα — Έγχορδο μουσικό όργανο με τόξο. Έχει τέσσερις χορδές (ντο, σολ, ρε, λα),που κουρδίζονται κατά πέμπτες και ηχούν μια οκτάβα οξύτερα από τις χορδές του βιολοντσέλου. Με διαστάσεις κάπως μεγαλύτερες από το βιολί, η β. έχει κοινό μηχανισμό και… …   Dictionary of Greek

  • Βάρβογλης, Μάριος — (Αθήνα 1885 – 1967). Έλληνας μουσουργός, καθηγητής μουσικής και μουσικοκριτικός. Καταγόμενος από γνωστή οικογένεια αγωνιστών του 1821, παρακολούθησε μαθήματα ζωγραφικής με τον Νικηφόρο Λύτρα και το 1902 πήγε να σπουδάσει πολιτικές επιστήμες στο… …   Dictionary of Greek

  • Θερβάντες Σααβέντρα, Μιγκέλ ντε- — (Miguel de Saavedra Cervantes, Αλκαλά ντε Ενάρες, Μαδρίτη 1547 – 1616). Ισπανός συγγραφέας. Ο Θ. έζησε κατά την ιστορική περίοδο της νίκης της Ισπανίας στη Ναύπακτο και της ήττας της Αήττητης Αρμάδας του Φίλιππου B’. Έλαβε ενεργό μέρος στα… …   Dictionary of Greek

  • Καταλάνι, Αλφρέντο — (Alfredo Catalani, 1854 – 1893). Ιταλός συνθέτης. Σπούδασε στα ωδεία του Παρισιού και του Μιλάνου, όπου διορίστηκε καθηγητής της σύνθεσης. Ο Κ. προσέλκυσε το ενδιαφέρον του κοινού με τα μελοδράματα Έλντα (1880), Ντεγιανίζ (1883), Έντμεα (1886)… …   Dictionary of Greek

Share the article and excerpts

Direct link
Do a right-click on the link above
and select “Copy Link”

We are using cookies for the best presentation of our site. Continuing to use this site, you agree with this.